Lịch sử di tích: Làng Phú Mẫn, thị trấn Chờ nằm trên một gò cao, sách xưa gọi là núi Hàm Sơn, theo “Đại Nam nhất thống chí” phần tỉnh Bắc Ninh ghi: “núi Hàm Sơn ở xã Nội Trà” (tức là Phú Mẫn) nhân dân Phú Mẫn thường tự hào là đất quê mình nằm trên miệng con rồng nên đây là đất địa linh, nhân kiệt.
Chùa làng Phú Mẫn có tên chữ là Linh Quang tự, được khởi dựng từ lâu đời với quy mô lớn (100 gian) gồm nhiều tòa ngang dãy dọc, hệ thống tượng phật đẹp, phong phú, đa dạng, là một trong những ngôi chùa đẹp nổi tiếng xứ Bắc và là trung tâm tín ngưỡng của cả vùng. Trải thời gian, chiến tranh, ngôi chùa được trùng tu tôn tạo nhiều lần, đến nay cho dáng vẻ khang trang, tố hảo nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, thâm nghiêm vốn có. Chùa Phú Mẫn được Nhà nước công nhận là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia, Quyết định số 295-QĐ/BT, ngày 12/02/1994.
Kiến trúc di tích: Hiện nay, chùa Phú Mẫn gồm các hạng mục công trình: Tam bảo, nhà Tổ, nhà Mẫu, gác chuông, Tam quan, cổng bên, công trình phụ. Tam bảo gồm Tiền đường và Thượng điện tạo thành mặt bằng hình chữ Đinh: Tiền đường có kiến trúc “bình đầu bít đốc tay ngai cột trụ cánh phong”. Hệ khung chịu lực bằng gỗ, gồm 6 bộ vì tạo thành 5 gian 2 dĩ. Mỗi bộ vì có 5 hàng chân cột, kết cấu kiểu “Thượng kẻ ngồi giá chiêng, hạ tiền ván mê kẻ hiên, hậu kẻ ngồi bảy hiên”. Thượng điện có bộ khung bằng gỗ gồm 3 bộ vì tạo thành 2 gian 1 dĩ. Mỗi bộ vì có 4 hàng chân cột, vì nóc kiểu “Kẻ ngồi giá chiêng”. Điêu khắc trang trí tập trung trên các cấu kiện gỗ như: hệ thống ván mê, đầu dư, con chồng, nghé bẩy chạm khắc trang trí đề tài “tứ linh”, “tứ quý”.
Trong khuôn viên di tích còn có: nhà Tổ 5 gian, nhà Mẫu 5 gian, Gác chuông 2 tầng, Tam quan, cổng bên…Các công trình chính của di tích đều trong tình trạng kỹ thuật tốt. Nhà Tổ bị xuống cấp ở phần mái và bộ khung chịu lực. Giá trị di tích: Chùa Phú Mẫn là một công trình kiến trúc cổ được xây dựng từ khá sớm và có quy mô rất đồ sộ. Nhắc đến chùa Phú Mẫn (Linh Quang tự) là nhớ ngay đến ngôi chùa trăm gian, có hệ thống tượng phật đẹp và đa dạng. Cả công trình kiến trúc này được đặt trên một thế rất đẹp và có truyền thống lịch sử lâu đời.
Chùa Phú Mẫn hiện nay là một phần còn lại của ngôi chùa cổ nhưng vẫn còn lưu giữ được 2 tòa khá lớn với số tượng gỗ đẹp, hoành phi câu đối, cuốn thư nhiều, đặc biệt có 2 bài thơ nội dung hay khắc trên 2 bức y môn gỗ của tòa bái đường. Chùa còn 2 cây hương đá, 3 bia đá và 1 chuông đồng khá lớn đúc vào năm 1801. Số lượng tượng phật và các văn tự trên hoành phi, câu đối, y môn, cây hương, bia, chuông rất phong phú. Đây là đề tài nghiên cứu khá lý thú đối với các nhà hán học, sử học, văn học nghệ thuật. Gìn giữ bảo vệ di tích này không những bảo vệ được một công trình kiến trúc cổ, nét đẹp của làng mà nó còn thu hút sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoa học, là nơi giáo dục truyền thống, là niềm tự hào cho con cháu mai sau.
Giá trị cảnh quan: Chùa Phú Mẫn hiện tọa lạc trên thửa đất rộng, thoáng đãng ở phía Tây Nam làng, quay theo hướng Tây Nam. Về tham quan chùa Phú Mẫn, du khách không nên bỏ lỡ các di tích khác tại đây, đó là hệ thống đình, đền, lăng tẩm đẹp và có giá trị về kiến trúc, nghệ thuật, lịch sử. Dù trải qua bao thăng trầm của thời gian, các công trình cổ này không còn giữ nguyên trạng nhưng những phần còn lưu giữ lại của các công trình này và những di vật quí báu đáng để cho chúng ta gìn giữ, bảo vệ trân trọng và tự hào với truyền thống của cha ông.
Dịch vụ mua sắm ẩm thực: Về tham quan chùa Phú Mẫn du khách sẽ được thưởng thức đặc sản bánh tẻ làng Chờ. Nghề làm bánh tẻ xuất hiện từ khá lâu ở thị trấn Chờ, trong đó Trung Bạn, Phú Mẫn, Nghiêm Xá là cái nôi của nghề làm bánh truyền thống này. Nguyên liệu làm bánh là gạo tẻ, thịt lợn, mộc nhĩ, hành. Quá trình làm phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp từ chọn gạo, ngâm gạo, làm nhân… Bánh tẻ làng Chờ được xem là món ăn khoái khẩu của mọi người, mộc mạc gần gũi của vùng quê Bắc Ninh - Kinh Bắc.
Hướng dẫn viên: Nguyễn Kim Oanh – Ban Quản lý di tích tỉnh Bắc Ninh
SĐT: 0904362313
Nguồn: Ban quản lý Di tích tỉnh Bắc Ninh.
