ĐÌNH AN QUANG
Lịch sử di tích:Đình An Quang thuộc xã Lãng Ngâm, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh là công trình tín ngưỡng văn hoá tiêu biểu của nhân dân địa phương được khởi dựng từ thời Hậu Lê; được sửa chữa lớn vào thời Nguyễn (Khải Định tứ niên 1919). Trải qua năm tháng biến động của lịch sử đất nước, do ý thức giữ gìn bảo vệ của nhân dân địa phương nên công trình kiến trúc này còn được tồn tại đến ngày nay.Đình làng phụng thờ bốn vị thành hoàng là: Đức thánh Cao Sơn đại vương, Diên Thành Bảo Hựu Đại Vương và hai vị thần linh được phong là: "Bản Cảnh linh ứng đại vương" và "Bản Cảnh Cảm ứng đại vương".Với nhiều giá trị đặc sắc, Đình An Quang được Nhà nước xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, quyết định số 282/QĐ-CT, ngày 18/3/2002.
Kiến trúc di tích: Đình An Quang có kiến trúc theo lối chữ “Sĩ” gồm các tòa: Tiền tế, Đại bái và Hậu cung.
Toà Tiền tế có quy mô 3 gian 2 chái 2 dĩ, kiến trúc kiểu 4 mái, 4 đao cong, bờ nóc trang trí lưỡng long chầu nhật, kìm nóc là con Macara, khuỷu đắp con Xô, đao đắp hồi long, mái lợp ngói mũi hài, kiến trúc kiểu không gian mở không có cửa, hai gian chái trổ lối đi nhỏ dạng cuốn vòm, hai gian dĩ trổ cửa chữ Thọ vuông, trên các con chồng, bảy hiên chạm khắc hoa lá cách điệu.
Phần ống muống nối tiền tế và đại bái có mái theo kiểu vòng cung lợp ngói mũi gồm 2 bộ vì kiểu “ván mê”, một mặt chạm khắc hình hổ phù, một mặt chạm khắc hình đàn dơi đang bay. Trên bộ vì đó có treo bức hoành phi mang hai chữ “Vạn tuế” hai bên phần xà ngang cũng được trang trí công phu, tỷ mỷ. Mỗi bên xà là hình chạm của hai chiếc ống hoa hình lục giác, trong mỗi ô đó được khắc hình theo kiểu hình mắt lá. Phần trên là các hoa quả được tỉa tót rất công phu. Ngoài ra ở phần ống muống này trên xà còn trang trí hình dạng của hai con sấu ở thế chầu (đầu quay vào phía trong) đầu to và sù, chân gơn 4 móng, 1 chân trước đang vờn một quả cầu nhỏ, tai thú, đuôi to thẳng về phía sau, các hình trang trí ở sống lưng khủy chân là các hình soáy kiểu chôn ốc.
Tòa đại bái gồm 5 gian, 2 dĩ trên bờ nóc, bờ chảy có trang trí đường họa tiết hoa chanh tiếp xúc chạy xung quanh, ở giữa bờ nóc có đắp cuốn thư chất liệu vôi vữa, hai bên đầu nóc có đắp hình 2 con kìm đầu hướng vào trong, ở 2 đầu hồi có đắp họa tiết hình hổ phù. Bộ khung được liên kết bởi 6 hàng cột dọc, 4 hàng cột ngang, gồm 4 bộ vì chính, sử dụng chất liệu truyền thống, kết cấu vì gian giữa theo kiểu “chồng rường giá chiêng”, hai vì hồi theo kiểu “ván mê” trên có chạm hình hổ phù. Xung quanh 4 mặt tòa tiền đường có tường xây bao kín, chất liệu bằng gạch, vôi, vữa. Tường mặt trước 3 gian giữa để hệ thống cửa bức bàn làm bằng gỗ lim.
Hậu cung có quy mô 3 gian nằm vuông góc và nối với tòa Đại Bái.
Trên bờ nóc có trang trí đường họa tiết hoa chanh chạy suốt, bộ khung gồm 3 hàng cột ngang, 2 hàng cột dọc, gồm 3 bộ vì chính, sử dụng chất liệu truyền thống, kết cấu các bộ vì kiểu “thượng ván mê, hạ giá chiêng”. Toàn bộ công trình hài hòa với không gian của vùng quê.
Giá trị di tích: Đình An Quang phụng thờ bốn vị thành hoàng là: Đức thánh Cao Sơn đại vương, Diên Thành Bảo Hựu Đại Vương và hai vị thần linh được phong là: "Bản Cảnh linh ứng đại vương" và "Bản Cảnh Cảm ứng đại vương". Các vị là tướng thời Hùng vương, có công giúp vua Hùng đánh giặc Thục giữ yên bờ cõi.
Trải thời gian, di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị về lịch sử và nghệ thuật, đó là các đạo sắc phong, thần tích, các đồ thờ tự, hoành phi, câu đối, bát biểu, nhang án, sập thờ, ngai thờ, kiệu bát cống... có niên đại thời Lê Nguyễn giúp chúng ta nghiên cứu về lịch sử quê hương và công trạng của các vị thánh được thờ nơi đây.
Các công trình kiến trúc của đình An Quang còn tồn tại đến nay là những sản phẩm kiến trúc thời Nguyễn để lại. Đó là công trình có giá trị nghệ thuật vô cùng đặc sắc được biểu hiện bằng những kết cấu đồ sộ, nghệ thuật điêu khắc tinh xảo qua các bức chạm khắc trên các chi tiết của công trình. Có thể coi toà đại đình là một bảo tàng nghệ thuật điêu khắc gỗ thời Nguyễn còn để lại cho tới ngày nay.
Giá trị về cảnh quan: Đình An Quang nằm ở phía đầu làng, quay hướng Đông Nam, phía trước đình nhìn ra đường tỉnh lộ 280, ba phía còn lại giáp khu dân cư. Trong khuôn viên đình, phía trước là ao đình hình bán nguyệt, trong sân có nhiều cây cổ thụ tạo nên sự thâm nghiêm, cổ kính.
Dịch vụ mua sắm: Từ thôn An Quang, du khách di chuyển khoảng 5km theo Quốc lộ 17 sẽ về đến làng nghề đúc đồng Đại Bái, thuộc xã Đại Bái, huyện Gia Bình.
Làng Đại Bái còn có tên nôm là làng Bưởi Nồi từ lâu đã nức tiếng gần xa bởi nghề đúc đồng truyền thống. Xưa kia, làng chủ yếu sản xuất các đồ gia dụng như: ấm, mâm, chậu thau... Từ đầu thế kỷ XI, dưới sự dẫn dắt của ông tổ nghề Nguyễn Công Truyền, nghề đúc đồng ở Đại Bái dần chuyển sang sản xuất sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
Các sản phẩm mỹ nghệ bằng đồng ở Đại Bái đều được hoàn thiện dưới bàn tay khéo léo, tỷ mỉ của thợ thủ công. Về thăm quan làng nghề, du khách sẽ được chiêm ngưỡng nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ độc đáo, đẹp mắt, trong đó, nổi bật là tranh đồng nơi đây.
Tranh đồng Đại Bái được làm bằng chất liệu đồng thau lá với hình thức chạm hay còn gọi là phù điêu. Nhờ bàn tay tài hoa, khéo léo của những người nghệ nhân nơi đây đã cho ra các sản phẩm thủ công mỹ nghệ chất lượng cao, với mẫu mã đa dạng, phong phú, chính vì vậy mà làng nghề Đại Bái nói chung và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ nơi đây nói riêng ngày càng gây được tiếng vang lớn, được xuất khẩu đi nhiều nơi trong nước và trên thế giới.
Hướng dẫn viên: Nguyễn Văn Dương - Cán bộ Văn hóa xã Lãng Ngâm.
SĐT: 0904.023.038
Nguồn: Ban quản lý Di tích tỉnh Bắc Ninh
