Cổng Từ đường Tiến sĩ Chu Văn Nghị

Phía trước toà Tiền tế Từ đường Tiến sĩ Chu Văn Nghị

Từ đường tiến sĩ Chu Văn Nghị xưa thuộc xã Yên Phụ, tổng Yên Phụ, huyện Yên Phong, phủ Từ Sơn, xứ Kinh Bắc. Nay là thôn Cầu Gạo, xã Yên Phụ, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

Từ đường Tiến sĩ Chu Văn Nghị là công trình văn hóa tiêu biểu phản ánh về truyền thống hiếu học và khoa bảng của xã Yên Phụ nói riêng, quê hương Yên Phong- Bắc Ninh nói chung. Từ đường vừa là nơi ở của gia đình Tiến sĩ Chu Văn Nghị, vừa là nơi dạy học và cũng là nơi thờ phụng các bậc tổ tiên của dòng họ Chu thôn Cầu Gạo. Sau khi Tiến sĩ Chu Văn Nghị qua đời, Từ đường trở thành nơi thờ phụng, tưởng niệm và lưu giữ những kỷ vật gắn bó sâu sắc về cuộc đời, sự nghiệp của Tiến sĩ Chu Văn Nghị, nhằm thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và ước vọng con cháu trong gia tộc phát huy truyền thống khoa bảng của cha ông, ngày càng có nhiều nhân tài hoạt động trên mọi lĩnh vực để xây dựng gia tộc, quê hương thịnh vượng, phát triển.

Hương án bài trí tại toà Hậu đường

Qua khảo cứu tại di tích được biết hiện nay trong Từ đường còn bảo lưu được nhiều tài liệu cổ vật quý giá như: quang sách của Tiến sĩ Chu Văn Nghị, biển gỗ “Ấn tứ vinh quy”, bộ siêu đao, nghi trượng, câu đối, bản “chu tộc thế phả” do Tiến si Chu Văn Nghị soạn thảo. Đặc biệt là bia đá khắc vào ngày tốt tháng mạnh đông (tháng 10) năm Canh Thân, niên hiệu Tự Đức thứ 13 (1860) và bảng gỗ khắc ngày sóc (mùng 1) tháng quý đông (tháng 12) năm Canh Tý niên hiệu Minh Mệnh thứ 21 (1840), do các học trò của ông cung kính phụng soạn với nhiều thông tin quý giá, cho biết Tiến sĩ Chu Văn Nghị là  người giỏi văn chương chữ nghĩa, một người thầy mẫu mực, đã đào tạo được nhiều thế hệ học trò xuất sắc thành danh; ông cũng là người có tấm lòng nhân hậu, hay cứu giúp những người nghèo khổ khó khăn; là tấm gương về lòng hiếu kính với ông bà, cha mẹ; là người có tâm với làng xóm, quê hương. Những tài liệu cổ vật này là nguồn sử liệu phong phú, xác thực, góp phần to lớn trong việc nghiên cứu, tìm hiểu lịch sử cội nguồn, sự phát triển truyền thống vẻ vang của một dòng họ khoa bảng.

Quang sách cổ tại Từ đường Tiến sĩ Chu Văn Nghị

Sách: “Thì thế cẩm nang khải hợp biên”

Câu đối trong Hậu cung Từ đường Tiến sĩ Chu Văn Nghị

Bia đá niên đại Tự Đức thứ 3 (1860)

Bảng gỗ niên đại Minh Mệnh thứ 21 (1840).

          Đây là những tài liệu vô cùng quý giá, giúp cho việc nghiên cứu truyền thống hiếu học, khoa cử, cũng như những nét đẹp về nền nếp gia phong của dòng họ Chu từ xa xưa trong lịch sử. Trong bia có đoạn viết: “Khoa Bính Tuất năm Minh Mệnh thứ 7 (1826), Tiên sinh đỗ Tiến sĩ, vinh quy về làng, sau vì ốm mà không ra làm quan, bèn đem sở học của mình ra dạy học trò. Những người theo học phần lớn đều thành đạt. Đến mùa thu năm Canh Tý, Tiên sinh ốm nặng rồi qua đời ngay tại nơi ở của mình, thọ 56 tuổi. Sau khi an táng xong, các môn sinh tụ hợp tại từ đường và nói với nhau rằng: Tiên sinh là người có công đức với chúng ta và người đời sau. Nay không thể không nhớ đến ân đức, bèn đặt ruộng ở tại thôn để cúng tế, đó là lẽ đương nhiên ở trong tâm người ta đó vậy. Vì thế thuật lại khái quát để khắc vào bia đá. Đến khi gió xuân cỏ biếc, nước lạnh trăng thu, vẫn còn nhớ đến Thất Diệu, Ngũ Khê, vẫn đầu cuối vì nhau, khó khăn vẫn gần gũi, xin thuật lại chép ra như vậy.

          -Ngày tốt tháng mạnh đông (tháng 10) năm Canh Thân, niên hiệu Tự Đức 13 (1860).

          Môn sinh: Tiến sĩ Phan Đình Dương, Phó bảng Ngô Quang Diệu, Giải nguyên Nguyễn Hiệp, Cử nhân Nguyễn Thuật, Nguyễn Viên, Đồng Danh Vọng, Nguyễn Đạo Mạch, Ngô Vương Tú. Giám trường Trần Văn Năng, Chu Văn Viên, Nguyễn Văn Phái cùng kính ghi.

P.V.T