Bãi Nguyệt Bàn – Đền Tam Phủ nằm trên bãi bồi sông Đuống thuộc địa phận xã Cao Đức, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh là nơi ghi dấu biết bao câu chuyện lịch sử và cả những truyền thoại huyền thuyết về một chốn linh thiêng, nơi giao hòa của trời đất và điểm đến tâm linh hội tụ từ bao đời của nhân dân vùng Đại Than.

Nguyệt Bàn là một bãi bồi lớn, là địa danh lịch sử nổi tiếng. Tại nơi đây, vào mùa đông tháng 10 năm 1282, vua Trần Nhân Tông đã triệu tập các cùng họp bàn kế sách đẩy lui quân xâm lược Nguyên Mông.

Toàn cảnh đền Tam Phủ

Đền Tam Phủ la nơi thờ đức Tam phủ và Bà chúa Lục Đầu Giang, gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc. Đền tọa trên một bãi bồi lớn, nổi giữa hạ lưu sông Đuống, cây cối xanh tốt quanh năm, trước mặt là Lục Đầu Giang mênh mông sóng nước. Đền Tam Phủ ẩn mình sau hàng cây cổ thụ, là chứng tích duy nhất gợi nhớ về những ngày tháng sục sôi của dân tộc. Tương truyền là nơi nhà Trần lập đàn tế cáo trời đất bách thần cầu đánh thắng quân Nguyên Mông.

Đền Tam Phủ còn có tên gọi khác là đền “Ba vua” thờ ba vị: Thiên phủ, Địa phủ và Thủy phủ. Các ngài là vua của ba cõi tự nhiên (cõi trời, cõi đất và sông nước) đã hóa sinh lên muôn loài, muôn vật.

Phía trước đền Tam Phủ

Theo tài liệu sử sách, đền được xây dựng từ rất lâu đời. Trải qua thời gian thiên nhiên chiến tranh tàn phá, đền đã được trùng tu tôn tạo nhiều lần nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, thâm nghiêm.

Hiện khu di tích đền Tam Phủ ngày nay mang nhiều lớp tín ngưỡng khác nhau. Phía trước là ngôi đền thờ ba vua, phía sau là ngôi chùa thờ phật, tiếp đến là đền thờ Mẫu Liễu Hạnh. Trong đó có giá trị lịch sử, kiến trúc nổi bật nhất là ngôi đền thờ “Ba vua” gồm 3 tòa: Đền hạ, Đền trung và đền thượng.

- Đền hạ: thờ đức Thánh Trần (tức Trần Hưng Đạo) người được trao quyền tổng chỉ huy đánh giặc Nguyên Mông ở vùng Cửa Than, được nhân dân nơi đây lập đền thờ phụng.

- Đền trung: là nơi đặt ban thờ Ngũ vị tiên ông, Đức ông và Bà chúa Lục Đầu Giang. Đặc biệt, trên khám thờ có treo bức hoành phi cổ bằng chữ Hán “Tam phủ linh từ” nghĩa là “Đền tam phủ linh thiêng” và nhiều đôi câu đối ca ngợi cảnh đẹp và nơi thờ tự tại đây.

- Đền thượng: là nơi tối linh đặt tượng thờ ba vị: Thiên phủ, Địa phủ và Thủy phủ, các ngài được tạc trong tư thế trầm mặc uy nghiêm. Mỗi vị mang một sắc phục khác nhau. Tại tòa này còn có bức hoành phi “Tôn cư tam giới” nghĩa là (ba ngài ở ba cõi).

Tam quan đền Tam Phủ

Trải trường kỳ lịch sử, đền Tam Phủ vẫn là chốn linh thiêng được nhân dân xã Cao Đức kính cẩn gìn giữ, hương hỏa phụng thờ. Hàng năm vào những ngày sự lệ tuần tiết thu hút đông đảo du khách và nhân dân thập phương về chiêm bái, dâng hương. Khi đến thăm nơi đây quý khách như được thả hồn vào đất nước, mây trời và chiêm nghiệm sự tĩnh tại của thời gian, nghe âm vang lịch sử vọng về.

Với những giá trị to lớn năm 2007, Bãi Nguyệt Bàn – Đền Tam Phủ được nhà nước xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa.

Lễ dâng hương tại Đền Tam Phủ

Hoạt động tín ngưỡng tại đền Tam Phủ