Tỉnh Bắc Ninh hiện có 140 làng nghề, trong đó có 62 làng nghề truyền thống. Trước tình hình suy thoái kinh tế từ 2023 đến nay khiến sức mua sắm và tiêu dùng của người dân giảm mạnh khiến nhiều làng nghề gặp khó khăn. Tuy nhiên, khó khăn nhất thuộc về nhóm làng nghề sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ - nhóm mặt hàng không thiết yếu. Nhiều cơ sở làng nghề chỉ sản xuất cầm chừng hoặc đã chuyển sang công việc khác do nhu cầu thị trường giảm, hoặc khó tiêu thụ sản phẩm theo các kênh bán hàng truyền thống. Qua khảo sát các làng nghề nổi tiếng của Bắc Ninh như:  Gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ, Hương Mạc, Phù Khê (thị xã Từ Sơn); Mây tre hun Xuân Lai (huyện Gia Bình); làng tranh dân gian Đông Hồ (huyện Thuận Thành); làng tơ tằm Vọng Nguyệt (huyện Yên Phong); làng mộc Khúc Toại (huyện Yên Phong); làng gốm Phù Lãng (Quế Võ)…nhìn chung đều khó khăn, điêu đứng vì suy thoái kinh tế.

Chạm khắc tại làng nghề đúc đồng Đại Bái (xã Đại Bái, huyện Gia Bình)

Trước thực tế đó, các làng nghề cần thích ứng, thay đổi tư duy kinh doanh, nhận định rõ triển vọng và xu thế phát triển. Tìm giải pháp thay đổi cách tiếp cận khách hàng thông qua các hình thức và kênh bán hàng mới. Cần nhận định khi dịch bệnh qua đi thì nhu cầu đi du lịch của người  dân và du khách trong nước, quốc tế là rất lớn, việc phát triển kinh doanh, tăng doanh thu tiêu thụ sản phẩm thủ công mỹ nghệ, các sản phẩm quà tặng và đồ lưu niệm củalàng nghề phụ thuộc rất nhiều vào việc phát triển du lịch văn hóa làng nghề, du lịch trải nghiệm, du lịch nông thôn…Về lâu dài, để phát triển làng nghề nói chung và phát triển du lịch làng nghề nói riêng, rất cần những giải pháp và sự hỗ trợ của Nhà nước và cộng đồng, cụ thể như : Hoàn thiện xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển làng nghề và  du lịch làng nghề; đầu tư nâng cấp  hạ tầng giao thông công trình văn hóa, không gian văn hóa, cảnh quan môi trường, cơ sở dịch vụ du lịch; huy động sức mạnh của cộng đồng và sự chung tay của người dân nơi tổ chức các không gian du lịch làng nghề; xây dựng thương hiệu và xây dựng những tiêu chuẩn riêng cho các doanh nghiệp làng nghề làm du lịch.

Riêng đối với sản xuất quà tặng và đồ lưu niệm tại các làng nghề, các cấp, ngành và địa phương cần có định hướng phát triển sản xuất gắn với phát triển du lịch làng nghề, có kế hoạch và các giải pháp cụ thể hỗ trợ và giúp các doanh nghiệp, HTX và người dân đảm bảo các điều kiện về kỹ thuật, công nghệ, môi trường, an toàn lao động, các giải pháp hỗ trợ về vốn, nguyên liệu, thị trường tiêu thụ sản phẩm…

Đối với các doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất quà tặng và đồ lưu niệm của làng nghề, cần phải phân tích thị trường, thay đổi công nghệ, mẫu mã sản phẩm để có thể đáp ứng thị hiếu ngày càng cao của du khách. Một mặt duy trì sản xuất các sản phẩm truyền thống sẵn có như các tác phẩm mỹ thuật, nghệ thuật (con giống, hình tượng, tranh dân gian, vật phẩm đồ mỹ nghệ…) bằng nhiều chất liệu, mẫu mã, kích thước khác nhau (gỗ, tre, nứa, đồng, nhôm…), mặt khác đưa tiến bộ khoa học công nghệ vào quá trình sản xuất, tạo ra những sản phẩm  mang giá trị nghệ thuật cao, chất lượng cao, đáp ứng mọi nhu cầu thị trường .Bên cạnh đó, mỗi một sản phẩm quà tặng lưu niệm du lịch của từng làng nghề, từng địa phương cần áp dụng chiến lược quảng bá sản phẩm  độc đáo ấn tượng, mỗi một sản phẩm sẽ được thổi hồn vào trong đó là những câu chuyện, những giá trị văn hóa độc đáo mang tính địa phương đặc trưng chỉ nơi này mới có, từ đó sẽ thu hút được sự quan tâm nhiều hơn của du khách.

Ngoài những giải pháp về lâu dài nêu trên, giải pháp cấp bách trong tình hình hiện nay là tích cực triển khai các hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch làng nghề an toàn, thân thiện của Bắc Ninh dựa trên các phương tiện truyền thông, các nền tảng công nghệ số. Các doanh nghiệp, cơ sở làng nghề cần ứng dụng mạnh mẽ thương mại điện tử trong việc giới thiệu, quảng bá sản phẩm, bán hàng trực tuyến; tìm kiếm, khai thác thị trường, khách hàng khu vực không có dịch cả trong và ngoài nước; đẩy mạnh hợp tác, liên kết với với các doanh nghiệp, tổ chức hoạt động trong các lĩnh vực văn hóa, ngoại giao, du lịch nhằm tạo dựng những cơ hội kinh doanh mới. Qua đó góp phần duy trì sản xuất của làng nghề nói chung và phát triển lĩnh vực sản xuất quà tặng và đồ lưu niệm nói riêng và phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh nói chung.

LPD