Cổng nghi môn vào di tích

Các cụ cao niên địa phương cho biết trước kia Văn chỉ của làng vẫn được xây dựng phía trước nghè. Kiến trúc đơn giản lộ thiên có tường gạch bao quanh, bên trong nền đất xây các bệ thờ Khổng Tử và các bậc tiên nho tiên hiền của tổng, mặt chính quay hướng Nam. Có 4 ban thờ xây lộ thiên bằng gạch gồm 2 ban thờ lớn ở vị trí chính giữa và 2 ban thờ ở 2 bên, bên trên các ban thờ bài trí các đồ thờ tự. Cổng văn chỉ xây kiểu cột trụ lồng đèn.

Toàn cảnh Văn chỉ làng Đại Vi

Văn chỉ được xây dựng để tôn thờ đức Khổng Tử, tứ phối các vị tiên hiên tiên triết của làng nhằm tôn vinh Nho học, tôn vinh sự học hành, khoa cử, truyền thống hiếu học. Theo các tư liệu lịch sử cho biết thời kỳ khoa cử phong kiến xã Đại Vi có 4 vị đỗ Tiến sĩ: Nguyễn Quý Nhã (1466-?) đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khoa Kỷ Mùi niên hiệu Chiêu Thống 2 (1499) đời vua Lê Hiến Tông, từng được cử đi sứ sang nhà Minh, làm quan đến chức Lại bộ Thượng thư Đông các đại học sỹ. Vũ Nghi Hướng (1481-1537) đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khoa Nhâm Tuất niên hiệu Cảnh Thống 5 (1502) đời vua Lê Hiến Tông, làm quan đến chức Thừa chính sứ. Nguyễn Hữu Du (1516-1572), con của Nguyễn Quý Nhã đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Mậu Tuất niên hiệu Đại Chính 9 (1538) đời Mạc Đăng Doanh, làm quan đến chức Tả thị lang. Vũ Thạc (1520-1572) cháu nội của Vũ Nghi Hướng, đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khoa Tân Sửu niên hiệu Quảng Hòa 1 (1541) đời Mạc Phúc Hải.

Xưa kia, tại đây hàng năm diễn ra 2 lần tế lễ “xuân thu nhị kỳ” tức vào ngày Đinh đầu tiên của tháng Hai (tháng trọng xuân) và ngày Đinh đầu tiên của tháng Tám (tháng trọng thu). Vào dịp này hội Tư văn của làng sẽ tế lễ tại văn chỉ. Lễ vật gồm: hương đăng, trà quả, lợn, gà, xôi …Hội trưởng Hội tư văn là người thực hiện các nghi lễ tế tại Văn chỉ. Nội dung văn tế thể hiện lòng biết ơn với Đức Thánh Khổng Tử, Tứ phối các vị danh nho, cầu mong cho sự học địa phương ngày càng phát triển.

Năm 1960-1970 Văn chỉ của làng bị phá dỡ cùng với nghè Nối. Năm 2016 trong quá trình xây dựng tường bao, cổng và cải tạo lại sân vườn của Nghè Nối, nhân dân địa phương đã xây dựng lại Văn chỉ tại vị trí cũ như hiện nay. Hiện văn chỉ là một ban thờ lộ thiên xây bằng gạch trát vữa nằm trong khuôn viên Nghè Nối, quay hướng Nam. Trên ban thờ bài trí các đồ thờ tự như bát hương, lọ hoa…

Phát huy truyền thống quê hương, hiện nay công tác khuyến học tại địa phương được đẩy mạnh. Nhiều người con quê hương đỗ đạt hiển vinh và giữ những vị trí chức vụ quan trọng trong các cơ quan Nhà nước. Nhiều người con quê hương học hành giỏi giang, nhiều người đỗ Cử nhân, Thạc sĩ, Tiến sĩ…Một số người trở thành doanh nhân thành đạt góp phần rạng danh quê hương.

Nguyễn Thị Hồng Ánh

                                              (TT Bảo tồn di tích và Xúc tiến du lịch Bắc Ninh)