Lịch sử di tích: Đền Bình Ngô được xây dựng vào thế kỷ XVIII, được tọa lạc tại thôn Giữa, xã An Bình, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Trải thăng trầm lịch sử, đến nay di tích còn lưu giữ và bảo tồn được nhiều công trình có giá trị to lớn về mặt lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, giúp đắc lực cho việc nghiên cứu văn hóa và giáo dục truyền thống quê hương.
Đền Bình Ngô được Nhà nước xếp hạng Di tích Lịch sử- Kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia, quyết định số 295-QĐ/BT, ngày 12/02/1994. Nhân vật được thờ: Đền Bình Ngô là nơi tôn thờ Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân- Âu Cơ và Hùng Quốc vương: theo thần tích là ba đời thủy tổ nước Nam có công khởi dựng vương triều Hùng, lập nên nhà nước Văn Lang. Đền còn phối thờ vị hậu thần là Phó tướng Vương Châu. Tổ tiên cụ Vương Châu quê ở xã Đại Lã, huyện Thanh Lâm, tỉnh Hải Dương. Gia đình cụ di cư về xã Bình Ngô đến thời cụ Vương Châu là đời thứ tám. Cụ Vương Châu sinh năm Canh Tuất (1550) tại xã Bình Ngô. Thời vua Lê Trang Tông, cha cụ Vương Châu là Vương Khuê có công giúp vua Lê đánh nhà Mạc, được phong tới chức Tả Đô Đốc Thái Bảo Vương Triều Phó Quốc Vương. Sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống thượng võ nên cụ Vương Châu sớm có tư chất thông minh, tài giỏi võ nghệ. Năm Nhâm Thìn thời vua Lê Thế Tôn, cụ được phụng chỉ khâm sai của nhà vua đi đánh nhà Mạc. Cụ có tài đứng thân lập mã, đứng trên lưng ngựa xông vào trận tiền của giặc bắt sống tướng giặc là Mạc Mậu Hợp giúp nhà Lê khôi phục thành Lê Trung Hưng. Cụ được nhà vua phong chức Kiệt Tuyết Tuyên Lực Công Thần Đặc Tiến Phụ Quốc, Thượng Tướng Quân, Kim Ngô Vệ Trượng Vệ Sự, Phó Tướng Tả Đô Đốc, Thượng Trụ Quốc. Gia phong tặng Thiếu Bảo Phổ Quận Công Khai Quốc Công Thần. Đối với nhân dân thôn Bình Ngô, ông có nhiều công lao trong xây dựng các công trình văn hóa ở địa phương và được nhân dân thờ hậu.
Kiến trúc di tích: Di tích gồm các công trình: Cổng đền, đền chính, nhà mẫu, nhà khách, văn chỉ, miếu thờ thần nông, và hai lầu nhỏ. Tòa đền chính: Kết cấu theo kiểu Tiền chữ Nhất, hậu chữ Đinh, gồm các tòa Tiền tế, trung đền, hậu cung. Tiền tế đền gồm 3 gian 2 chái với 4 mái đao cong, bộ khung bằng gỗ, bộ vì nóc thiết kế kiểu chồng rường, vì nách kiểu kẻ trường. Tòa Trung đền có bộ khung bằng gỗ, gồm 3 gian, bộ vì nóc kiểu con chồng giá chiêng, kẻ ngồi. Tòa Hậu cung có 3 gian bằng gỗ là nơi thờ tự tối linh nhất của di tích. Ngoài ra, khuôn viên đền còn có nhà mẫu 5 gian bằng gỗ, kiểu bình đầu bít đốc tay ngai cột trụ; văn chỉ là một ban thờ lộ thiên; miếu nhỏ thờ thần nông.
Giá trị di tích: Đền Bình Ngô là một công trình văn hóa có giá trị lớn cả về lịch sử và kiến trúc nghệ thuật. Nơi đây còn lưu giữ được những tài liệu hiện vật quý, có ý nghĩa nghiên cứu khoa học và giáo dục truyền thống cho mọi thế hệ hôm nay và mai sau. Đó là các bức đại tự, câu đối, sắc phong, thần tích, bia đá, cùng các đồ thờ bằng đồng, sứ, gỗ v.v… được sơn son thếp vàng lộng lẫy.
Cảnh quan di tích: Ngôi đền nằm ở vị trí giữa làng, kết nối với các di tích khác trong thôn không xa là đình Bình Ngô, chùa Khánh Vân và nhà thờ họ Vương Công tạo nên quần thể di tích văn hóa đặc sắc, tiêu biểu của vùng. Dịch vụ mua sắm ẩm thực: Từ khu di tích đền Bình Ngô, du khách có thể tiếp tục tham quan một số di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu trên vùng đất Thuận Thành văn hiến như: Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương, chùa Dâu, chùa Bút Tháp. Ngoài ra, du khách có thể về thị trấn Hồ để thưởng thức các món đặc sản của Bắc Ninh như: gà Hồ, nem Bùi Xá, đậu Trà Lâm…
Hướng dẫn viên: Trần Bá Hiệp – Cán bộ văn hóa xã An Bình
Điện thoại: 0988102387
Nguồn: Ban quản lý Di tích tỉnh Bắc Ninh.
