Đền Tam Phủ Bãi Nguyệt Bàn: Hồn Di Sản Tín Ngưỡng Thờ Mẫu Trong Phát Triển Du Lịch Bền Vững

14/10/2025

Giữa lòng Kinh Bắc, nơi sông Đuống uốn lượn như dải lụa bạc, Đền Tam Phủ Bãi Nguyệt Bàn tại xã Cao Đức,  tỉnh Bắc Ninh, hiện lên như một biểu tượng tâm linh rực rỡ. Là nơi tôn thờ ba vị chí tôn Thiên Phủ, Địa Phủ, Thủy Phủ cùng Đức Thánh Trần – Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, ngôi đền không chỉ là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ – Di sản Văn hóa Phi vật thể của nhân loại được UNESCO công nhận năm 2016 – mà còn là điểm đến lý tưởng để phát triển du lịch bền vững, nơi giá trị văn hóa truyền thống hòa quyện với thiên nhiên và cộng đồng.

( Đền Tam Phủ - xã Cao Đức, tỉnh Bắc Ninh)

 Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ, với cốt lõi là sự tôn vinh hình tượng người Mẹ – biểu tượng của sự sinh thành, nuôi dưỡng và che chở, đã ăn sâu vào đời sống tinh thần người Việt từ thời Hùng Vương. Tại Bắc Ninh, vùng đất trù phú với địa thế sông hồ, tín ngưỡng này phát triển mạnh mẽ qua các triều đại Đinh, Lê, Lý, gắn liền với những truyền thuyết về các nữ thần nông nghiệp và các anh hùng dân tộc. Đền Tam Phủ Bãi Nguyệt Bàn, được xây dựng từ thế kỷ XIII, là minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa ấy. Ngôi đền thờ ba vị chí tôn cai quản trời, đất, nước, cùng Hưng Đạo Vương- người anh hùng gắn với chiến thắng chống Nguyên Mông tại vùng cửa Đại Than gần đó. Mỗi nghi lễ Lên đồng tại đền là một bức tranh văn hóa sống động, nơi các thanh đồng, trong trang phục rực rỡ, hòa mình vào điệu hát Chầu văn, tái hiện câu chuyện về các vị thánh Mẫu qua 36 giá đồng. Âm nhạc dân gian với đàn nguyệt, trống phách, và vũ điệu linh thiêng không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là cách lưu truyền đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tinh thần yêu nước và sự tôn kính đối với phụ nữ. Đền Tam Phủ, với kiến trúc cổ kính, hoành phi câu đối đỏ son vàng rực, và không gian linh thiêng giữa bãi nổi Nguyệt Bàn, trở thành một bảo tàng sống, nơi du khách có thể chạm vào cội nguồn văn hóa Việt.

( Du khách thực hành nghi lễ thờ cúng tại đền)

Để Đền Tam Phủ Bãi Nguyệt Bàn trở thành điểm đến du lịch bền vững, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai nhiều biện pháp bảo tồn di sản tín ngưỡng thờ Mẫu. Các văn bản pháp lý như Nghị định 162/2017/NĐ-CP và Thông tư liên tịch 04/2014/TTLT-BVHTTDL-BNV đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các biến tướng như thương mại hóa hay lạm dụng nghi lễ. Cộng đồng địa phương, từ các thanh đồng đến cung văn, đóng vai trò quan trọng trong việc truyền dạy Chầu văn, múa thiêng, và giáo dục du khách về ý nghĩa văn hóa của di sản.

Hãy để con thuyền trên sông Đuống dẫn bạn đến với không gian linh thiêng, nơi tiếng hát Chầu văn vang vọng, nơi những câu chuyện về các vị thánh Mẫu và Đức Thánh Trần khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Đến đây, bạn sẽ tìm thấy sự bình yên giữa sông nước, cảm nhận hơi thở của di sản, và mang về những trải nghiệm không thể quên. Đền Tam Phủ - Bãi Nguyệt Bàn đang chờ bạn khám phá, để cùng viết tiếp câu chuyện về một Kinh Bắc văn hiến, nơi di sản sống mãi trong lòng người.

Lê Phương Dung

Ẩm thực

Địa điểm

Facebook Twitter