Hồ Cấm Sơn nay thuộc xã Sơn Hải, tỉnh Bắc Ninh , hồ có tổng diện tích mặt nước hơn 2,6 nghìn ha với rất nhiều hòn đảo. Lòng hồ trải rộng, mặt hồ Cấm Sơn xanh biếc phẳng lặng, bao quanh là những dãy núi vươn cao trùng điệp, quyện cùng trời xanh mây trắng, tạo nên cảnh quan rất đỗi hữu tình, thơ mộng… như một bức tranh sơn thủy hữu tình, làm mê mẩn tâm hồn du khách. Nằm tại vùng đất của tỉnh Bắc Ninh, hồ Cấm Sơn không chỉ là một công trình thủy lợi quy mô lớn mà còn là một thắng cảnh thiên nhiên đầy mê hoặc. Hồ Cấm Sơn nằm ở độ cao khoảng 300m so với mực nước biển và là công trình thủy lợi đại thứ 4 trên cả nước.
Đặc biệt, hồ được bao quanh bởi những ngọn núi trùng điệp, rợp bóng cây xanh. Cư dân sống gần hồ là đồng bào dân tộc Nùng, Tày. Nơi đây phương tiện giao thông chủ yếu là thuyền máy.

Tới hồ Cấm Sơn, du khách sẽ thưởng ngoạn cảnh đẹp của hồ khi di chuyển bằng thuyền. Cảm giác chòng chành khi mới xuống thuyền dần nhường chỗ cho sự thích thú trước không gian ngày càng rộng mở của hồ. Ngoài ra du khách sẽ được nghe người dân sống quanh hồ Cấm Sơn kể Người dân sống quanh hồ Cấm Sơn đến nay vẫn truyền tụng những câu chuyện huyền thoại, ly kỳ về sự tích núi Ba Hòn, suối Cấm, suối Mọc, suối Vảy Rồng, núi Kỉn, làng Mấn, đảo Lăn Lóc... Những câu chuyện kể nhuốm màu huyền thoại đã thổi hồn vào cảnh vật làm cho từng dãy núi, khu rừng bao bọc xung quanh mặt nước trở nên hữu tình ít nơi có được.
Nếu về Cấm Sơn du lịch vào mùa Hạ, Thu có lẽ là thời điểm du lịch hồ Cấm Sơn đẹp nhất. Bởi lúc này không gian thoáng đãng, không nhưng có thể ngắm cảnh, mà còn được cắm trại và tắm hồ nữa đấy, đến đây du khách còn có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp của vùng đồi Lục Ngạn đỏ rực khi mùa vải chín. Thưởng thức những quả vải và hòa vào không khí của một mùa thu hoạch của người dân vùng đồi. Bên cạnh đó, mùa Thu ở Cấm Sơn cũng là thời điểm lý tưởng nên du lịch hồ Cấm Sơn, bởi lúc này nhiệt độ mát mẻ, ít mưa, cây cối đang thay lá, tạo nên một không gian thiên nhiên trong lành và vô cùng lãng mạn. Không chỉ vậy, lòng hồ Cấm Sơn bao la cho nhiều cá tôm, vào những đêm trở trời, những chiếc vó của đồng bào dân tộc nơi đây có thể bắt được vài trăm kg cá một mẻ, đã từng có những con cá nặng đến 40 - 50kg.
Vì thế, du ngoạn hồ Cấm Sơn, nhất định phải thưởng thức những món ăn dân dã nhưng không kém phần hấp dẫn của vùng đất này như tôm hồ rang hoặc nướng, gà đồi luộc thơm mùi lá chanh, thịt lợn bản thái miếng to nướng trên than hoa đỏ au; măng rừng luộc chấm muối ớt và nhâm nhi chén rượu men lá cay nồng trên đảo nhỏ…… vô cùng ngon lành và đậm đà bản sắc dân tộc nơi đây.

Bên cạnh nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, Cấm Sơn còn chứa đựng kho tàng văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Chay. Đến đây, du khách sẽ có dịp chiêm ngưỡng những nếp nhà sàn vương khói lam chiều ẩn hiện sau những triền đồi, rừng cây; nghe làn điệu Sli, Shoong hao đằm thắm; xem lễ hội xuống đồng, cầu mùa, mừng năm mới, mừng nhà mới độc đáo…; đặc biệt là được hòa mình vào không gian vô cùng lãng mạn trên bến dưới thuyền - một nét văn hóa đặc trưng của Cấm Sơn. Vào mỗi buổi sáng sớm hay chiều tà, hàng trăm chiếc thuyền chở hàng hóa tấp nập đi lại trên mặt hồ. Những phiên chợ bán đủ các mặt hàng như chè lam, xôi bảy màu, thịt lợn cắp nách, gà đồi, các loại hoa quả… họp ngay trên mặt hồ tạo nên khung cảnh đa sắc màu nơi miền sơn cước. Hồ Cấm Sơn Bắc Ninh là điểm đến hứa hẹn mang lại nhiều điều hấp dẫn, độc đáo và siêu mới lạ cho mọi du khách.
Bảo Thoa